Boek over Nieuw Toutenburg

Noardburgum

Bijna zestig jaar geleden opende het eerste Nederlandse verpleeghuis voor ouderen met psychiatrische problemen haar deuren: Nieuw Toutenburg in Noardburgum. Het huis speelde een pioniersrol bij de erkenning en herkenning van de psychogeriatrische patiënt.

Over de geschiedenis en het bijzondere 'DNA' van het eigenzinnige verpleeghuis, waar een grote tolerantie ten opzichte van mensen en hun gedrag de norm is, is eind november een boek verschenen. Het is geschreven door journalist/tekstschrijver Henk Dilling uit Feanwâlden.

Er is een lange weg afgelegd voordat mensen met een psychiatrisch probleem de hulp kregen die zij daadwerkelijk nodig hadden. Zo werden 'geestelijk gestoorden' in de eerste helft van de negentiende eeuw nauwelijks als patiënten gezien. Ze werden meer als misdadigers dan als zieken behandeld. Friesland is in 1959 de eerste provincie met een groot tehuis voor de verpleging van ‘geestelijk gestoorde bejaarden, die in een vergevorderd stadium zijn.’ Typerend voor het huis is de tolerantie ten opzichte van mensen en hun gedrag. Die visie betekende dat Nieuw Toutenburg onder andere de mensen kreeg die in andere tehuizen niet terecht konden. Ingewikkelde mensen, die je alleen binnen kunt houden met een zekere tolerantie. Omdat er gewerkt werd met gecompliceerde geesten, werden de hulpverleners steeds creatiever in het omgaan met lastige vraagstukken. “Als je die specifieke aanpak maar lang genoeg volhoudt, dan krijgt het massa”, zegt één van de medewerkers in het boek. “Dan ontstaat er een cultuur van creativiteit, tolerantie, innovatie, flexibiliteit, deskundigheid, professionaliteit. DNA materiaal dat niet te reproduceren is. Dat materiaal moet je koesteren.” Hoe bijzonder dat DNA was, werd vooral ontdekt wanneer een kijkje werd genomen bij andere verzorgingshuizen. Wat opviel was “de onbedaarlijke betutteling van mensen die erg kwetsbaar zijn, dat normatieve, als ze maar een klein beetje onrustig waren, dan kwam er medicatie aan te pas… En gingen de deuren op slot.” Een aantal jaren geleden is besloten dat Nieuw Toutenburg zich naast ouderen met psychiatrische problemen ook gaat concentreren op Korsakov-patienten. Dementiezorg is inmiddels afgestoten. Het huidige gebouw met zijn lange 'dwaalgangen' voldoet na bijna zes decennia niet meer aan de eisen van de tijd. Het markante gebouw uit 1959 wordt gesloopt en maakt plaats voor zogeheten 'zorgvilla's'.

'Een Thuis'. 190 pagina's. 14,95 euro. Uitgever: Nieuw Toutenburg. Auteur: Henk Dilling. Vormgeving: Gerke Hofstra. Fotografie: David Nieuwenhuis en anderen. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel en via Nieuw Toutenburg in Noardburgum. De opbrengst gaat naar het Nieuw Toutenburg Fonds, waarmee onder andere activiteiten voor bewoners worden georganiseerd.


Auteur

jkommerie