Oud kanon krijgt plaatsje bij kruitkelder Oostmahorn

Oostmahorn

  Oostmahorn was in een grijs verleden een schans, een verdedigingswerk tegen muitende schepelingen, smokkelaars en oorlogvoerende naties. De monding van de toenmalige Lauwerszee bij Oostmahorn was de vaarroute van de zeemacht – marine - die in Dokkum was gevestigd. De historische betekenis van dat strijdtoneel wordt versterkt met de plaatsing van een heus kanon op een rijdend onderstel, de gerestaureerde kruitopslag in de oude zeedijk en een replica van de vroegere stormpaal die bovenop de dijk wordt geplaatst.

Wetterskip Fryslân en de Stichting Waterschapserfgoed hebben de kruitopslag laten restaureren omdat de muren waren doorgeslagen en daardoor vrij veel water vanuit de zeedijk door de muren sijpelde. Onder andere met financiële steun van Provinsje Fryslân is de restauratie mogelijk gemaakt. De gemeente Dongeradeel heeft een oud kanon aan Dorpsbelang Oostmahorn geschonken. Dorpsbelang heeft in samenwerking met leerlingen en vakmensen van het Friesland College in Leeuwarden het kanon en het onderstel hersteld. Het afweergeschut krijgt een mooie plaats op de oude zeedijk. Het terugplaatsen van de stormpaal is ook een initiatief van dorpsbelang. Met financiële steun van het Iepenmienskipsfûns, ANWB, Quickwins, Rondje Lauwersmeer en Landal kon dorpsbelang een replica laten maken.

Kruitkelder

Binnen de schans van Oostmahorn stonden vroeger enkele bouwwerken die als kruitopslag dienden. In deze opslagplaatsen werden voorraden kruit bewaard voor het kustafweergeschut. Eind 16e eeuw verloor de schans deels zijn waarde maar tot diep in de 17e eeuw werd evenwel het strategisch belang van de schans ingezien voor de verdediging van Friesland. Tijdens de Franse Tijd  (1795-1813) werd Oostmahorn weer versterkt.  Tot 1813 waren er twee Franse detachementen gelegerd waarvoor ook een kazerne was gebouwd. In 1810 werd de schans versterkt met de kruitopslag in de zeedijk die tot 1849 als kruitopslag dienst heeft gedaan. In 1922 is de zeedijk verzwaard en verbreed waardoor de kruitopslag aan het zicht zou worden onttrokken. Het bouwwerk is toen op last van de toenmalige Commissaris van de Koningin van een nieuwe frontmuur voorzien zodat de kruitopslag zichtbaar bleef.

Stormpaal en kanon

In de stormpaal werden speciaal gevlochten korven gehesen die de scheepvaart moest waarschuwen dat er storm op komst was. De oud-Oostmahorner Piet Haaima heeft de originele tekeningen aangeleverd. Wat precies de historie is van het oude kanon, is niet bekend. Het kanon heeft jarenlang op de gemeentewerf in Dokkum gelegen en heeft nu een zichtbare plaats gekregen in historische betekenis van de Oostmahorn.

Op vrijdagmiddag 29 september om 15.00 uur worden het kanon en de stormpaal op feestelijke wijze onthuld. Op dat moment wordt ook de gerestaureerde kruitopslag in eigendom overgedragen door Wetterskip Fryslân aan de Stichting Waterschapserfgoed. Die stichting heeft ruim dertig cultuurhistorische objecten in eigendom waarvan twintig een rijksmonumentale status hebben.


Auteur

jkommerie