Vader en dochter Wiersema schreven boek met de dood voor ogen

DRACHTEN -  Klarine Sikkema kreeg vorig jaar de boodschap: je hebt kanker en we kunnen je niet meer genezen. Sindsdien schept ze herinneringen. Ze schreef er een boek over, samen met haar vader Bert Wiersema.

Tekst en foto's Fokke Wester Klarine Sikkema-Wiersema kreeg op 22 februari 2012 het vonnis: borstkanker. Binnen een week werd haar borst geamputeerd, maar dat bleek niet genoeg. Ze werd opnieuw geopereerd, waarbij een hoop klieren uit haar oksels werden verwijderd. Een anderhalf jaar durende behandeling volgde. Vorig jaar op 22 november vertelde de arts haar dat de kanker is uitgezaaid. Klarine was op dat moment 28, haar drie kinderen waren zeven, vijf en twee jaar oud. Opdonder na opdonder  De behandelingen die ze sindsdien krijgt, zijn louter bedoeld om de ziekte te vertragen, af te remmen. Het zijn zware therapieën die ze ondergaat. ,,Ik slik dagelijks pillen en om de drie weken krijg ik die immunotherapie. Het is opdonder na opdonder. Vorige week had ik mijn honderdste behandeling. Ja, dat hebben we gevierd. We vieren alles wat er te vieren valt, ook al hebben we wel een paar dagen gewacht, want van de kuur werd ik eerst behoorlijk ziek.'' Doodziek, Klarine Sikkema is het letterlijk. Maar ze ziet er goed uit, met haar zwart krullend haar en haar vrolijke oogopslag. ,,Ja, dat is heel verraderlijk. Na de chemo's in 2012 werd ik kaal en droeg ik een hoofddoek. Toen lieten mensen me voorgaan in de winkel. Ik ben nu in feite veel zieker, maar je ziet het niet aan me. Zelf kom ik er niet los van, geen moment.'' Bert Wiersema: ,,Toen Klarine met haar gezin dit voorjaar naar Mallorca ging op vakantie, vroeg mijn vrouw Nelie aan haar: 'Waar hoop je op?' Klarine zei: 'Ik hoop dat ik me even tien minuten niet ziek zal voelen'.'' Klarine haalt 2015 wel, maar ze weet niet of ze het jaar zal voltooien. ,,Voor hetzelfde geld haal ik 2025, wie zal het zeggen? De kanker lijkt onder controle, maar ik kijk niet meer vooruit. Ik houd het vol op wilskracht. Als ik me er aan overgeef, kom ik mijn bed niet meer uit. Maar dat vertik ik, dat is zonde van mijn tijd. Dat besef is heel sterk, alles meepakken.'' Regenboog in de Woestijn Samen met haar vader publiceerde ze deze maand het boek Een Regenboog In De Woestijn. Daarin schrijven ze beiden hun verhaal, hun ervaringen, angsten en verdriet. Soms met een vleugje humor. Ze geven ook praktische tips, raden boeken aan om te lezen en geven advies hoe je om kunt gaan met kanker in een gezin met kleine kinderen. Want hoe vertel je een peuter wat chemo is? Ook geven ze voorbeelden van dingen die je beter niet tegen een zieke kunt zeggen, allemaal uit de praktijk. ,,Die zinnetjes herkent elke patiënt.'' Zij schreef al vanaf het begin een dagboek, maar pas toen ze hoorde dat ze niet meer beter zou worden, rees het idee voor een echt boek. ,,Het is een soort handboek geworden, zoals ik dat zelf graag had willen hebben. Zo'n handvat heb ik heel erg gemist. Ik heb er naar gezocht, maar ik heb het niet gevonden'', zegt Klarine. Bert Wiersema: ,,Een vriend van mij die tien jaar geleden kanker had, heeft het voor zijn vier kinderen gekocht. Hun reactie was: hadden we dit boek toen maar gehad.'' Wel goed Er zijn meer boeken over kanker, vooral van mensen die er van genezen zijn. Dit boek is geschreven met de dood in de ogen. Dat feit blijft moeilijk voor veel mensen, merkt Klarine steeds opnieuw. ,,Als mensen vragen hoe het is, zeg je ook heel snel dat het wel goed gaat. Want zodra je zegt hoe het werkelijk is, stokt het gesprek. Ik neem echter niemand iets kwalijk. Het is voor mij makkelijker om de deur open te doen, dan voor hen om aan te bellen.'' De stukken van Klarine zijn in het roze, die van haar vader in het blauw. Zij vertelt uit de eerste hand, uit het oogpunt van de patiënt. Hij is de omstander, de naaste, die machteloos moet toezien. Vooral in het relaas van Bert Wiersema speelt het geloof een grote rol. Hij worstelde in het begin met de vraag of de ziekte niet tussen hem en God in kwam staan. Toen zij in het ziekenhuis lag, zag hij op een reis door Israël een regenboog boven de woestijn. ,,Dat was voor mij het kantelpunt, het teken dat God er nog steeds voor ons was. Sindsdien hebben we zoveel bijzondere dingen meegemaakt, dat kan niet allemaal toeval zijn.'' Geloof belangrijk In het boek komt het christelijk geloof vaak ter sprake, maar het is beslist niet een boek alleen voor christenen, zegt Wiersema. ,,Mensen die niet geloven kunnen er ook heel wat aan hebben. Ik wil beslist niet evangeliseren, maar het geloof is nu eenmaal een belangrijk deel van ons leven. Het geloof is mijn houvast. Als ik het geloof niet had, zou het leven voor mij zinloos zijn.'' Klarine: ,,Ik hoor van mensen dat ze zich vooral herkennen in de stukjes van mijn vader. Er is tenslotte maar één patiënt, maar er zijn een heleboel omstanders.'' Het boek ziet er modern uit, met een kleurige en speelse vormgeving en veel foto's. Daar is bewust voor gekozen, zegt Klarine. ,,Het moet bij iedereen op tafel kunnen liggen, vooral bij mensen die kinderen hebben. Omdat ik kanker in het bot had, kreeg ik een folder mee van het ziekenhuis. Daarin stond een skelet, de kinderen schrokken zich wild.'' Iets na laten Een Regenboog in de Woestijn is een verslag van een vader en een dochter, maar juist door het persoonlijke werd het een universeel verhaal. Het boek is ook geschreven om iets na te laten, vertelt Klarine. ,,Het allerergste van jong sterven, vond ik het idee dat mijn kinderen zich mij later niet zouden herinneren. Ik heb voor hen persoonlijk ook nog een dagboek geschreven, dat gaat nog een stuk dieper. Alles wat een normale moeder aan tafel vertelt, schrijf ik voor hen op.'' ,,Ik ben heel bewust bezig met het scheppen van herinneringen. Ik heb ook babysokjes gemaakt. Die zijn ooit voor hun kinderen, mijn kleinkinderen. Een pakje kleren durfde ik niet aan, dat is dan toch uit de mode. Maar met die sokjes laat ik hen weten dat ik wel aan hen gedacht heb. Dat ik kanker heb, daar kan ik niks aan doen, maar ik laat ze niet in de steek.'' Afscheid loodzwaar ,,Ik vertel er nu heel nuchter over, maar het is natuurlijk om te janken. Ik heb soms huilend achter de computer gezeten. Ik kan er heel verdrietig over worden, maar dat vind ik eigenlijk zonde van mijn tijd. Ik zie ook de positieve dingen. De slachtoffers van de vliegramp met de MH17 hebben geen kans gehad om afscheid te nemen, die kans krijg ik wel. Tegelijk is dat ook loodzwaar, het had voor mij ook zes maanden mogen duren. Toch ben ik bezig om in leven te blijven. Ik geniet van elk moment. Iedereen kan elk moment doodgaan, maar ik leef er naar.'' ,,Ik vergelijk mijn ziekte vaak met golven. Soms ga je heel hoog, soms ga je keihard naar beneden, heel diep. Maar juist op de bodem vind je de parels. Ik maak herinneringen, maar dat zou eigenlijk iedereen moeten doen. Had ik het ook maar eerder gedaan. Dat is ook mijn boodschap: wees dankbaar voor wat je nu hebt. Ik heb in die drie jaar nog niemand bij mijn bed gehad die niet zei dat hij het druk had.'' Klarine en Bert zijn trots op hun boek. Zij is bovendien blij dat ze de uitgave nog mag meemaken. ,,Ik had al een foto laten maken voor het geval ik het niet zou halen. Ik ben blij dat ik nu nog met mijn vader op de foto kan.'' ,,Als je er straks niet meer bent, ben je er in elk geval wel geweest'', zegt Bert Wiersema tegen zijn dochter. Klarine Sikkema: ,,De kanker heeft mijn leven ook rijker gemaakt. Het feit dat ik alles los moet laten maakt het heel zwaar, maar deze vorm van leven en genieten is ook waardevol. Het heeft me opener gemaakt. Het klinkt misschien raar, maar ik zou dit ook voor geen goud willen missen.'' Blije Doos voor verdriet Klarine en haar man Johan hebben samen met een bestuur de Stichting Colours opgericht, die verrassingspakketten maakt voor jonge gezinnen waarvan een ouder door een ernstige ziekte worden getroffen. Elk pakket wordt speciaal voor het gezin samengesteld. Soms zit er een knuffel in of een pakje lego. Voor elk kind zit er een canvasdoek in en voor het hele gezin een fotoplakboek met knutselmateriaal. ,,Iedereen verwerkt het op zijn eigen manier. We zijn bezig om de pakketten nog mooier te maken, bijvoorbeeld met een kortingsbon voor een hotelovernachting of een foto-shoot'', zegt Klarine Sikkema. Ze kwam op het idee toen ze haar kinderen lego beloofde als ze weer thuis zou komen na de operatie. ,,Dat had zo'n positief effect! Dit is eigenlijk de Blije Doos voor mensen die verdriet hebben.'' Tot nu toe zijn al circa honderd pakketten weggegeven. Vast onderdeel van het pakket is ook het Colourspel. Een verwerkingsspel dat op een speelse manier moeilijke vragen aan de orde stelt. Een onderdeel van het spel is ook afgedrukt op de binnenkant van het omslag van het boek Een Regenboog in de Woestijn. Meer informatie is te vinden op www.stichtingcolours.nl