Toren Hegebeintum op ijzeren stoeltjes

Dokkum - Hegebeintum - De reddingsoperatie voor de toren op de terp van Hegebeintum is deze week in een bijzonder spannende fase beland. De zuidelijke helft van de toren is op achttien ijzeren stoeltjes gezet en rust nog op één been van de oorspronkelijke stenen.

Om de toren uit 1717 te stutten zijn de afgelopen week stap voor stap de stenen uit de fundering weggekapt. De ijzeren stoeltjes rusten op een stoeptegel. Tussen de toren en de stoeltjes is nog weer een tegel geplaatst. De ruimte is opgevuld met cement. Zo werden twee stoeltjes per dag geplaatst. De volgende stap volgt pas, als het beton helemaal uitgehard was; dit om de toren optimale steun te geven. De laatste stenen worden deze week vervangen door een ijzeren steun.
Gerhard Bakker (foto) noemde het als directeur van stichting Alde Fryske Tsjerken een van de spannendste momenten in deze unieke reddingsoperatie. De volgende stap is een bekisting voor de 60 centimeter dikke betonvloer onder eerst de zuidelijke helft van de toren, die rust op de vijftien betonpalen van elk twaalf meter lang, die begin september in de terp werden aangebracht.
Als de betonvloer aan de zuidelijke helft gestort en uitgehard is, volgt dit zelfde proces nog een keer aan de noordelijke kant van de toren. De planning is dat de vloer in kerk en toren half november hersteld kan worden en het project in de eerste week van december wordt opgeleverd.
Volgens Bakker blijkt uit metingen dat de toren op dit moment vrijwel stabiel staat. De riskante operatie is toch nodig omdat de toren al zes centimeter naar het westen is verzakt, nog iets verder naar het zuiden en ruim twee centimeter naar onderen. Binnen zijn de gevolgen duidelijk zichtbaar door diepe scheuren in de muren. De belangrijkste oorzaak hiervan lijkt het uitzakken van de terp onder de kerk. Dit is het gevolg van afgravingen eind negentiende eeuw, toen de vruchtbare terpgrond werd verhandeld. Mogelijk tellen ook de lage grondwaterstand en
aardgasboring van de NAM bij Blije mee.
Voorafgaand aan de operatie werd een archeologisch onderzoek verricht, waaronder meer een knekelkist en een aantal munten aangetroffen. De toren blijft na deze operatie scheef en los van de kerk staan, maar iedereen gaat er vanuit dat de situatie na deze operatie stabiliseert. De grote scheuren in de muren worden wel dicht gemaakt. De kosten voor deze reddingsoperatie zijn
een kwart miljoen euro. Dit moet voor een deel betaald worden uit subsidies, fondsen en schenkingen.
Foto— De zuidelijke helft van de toren van Hegebeintum rust nog op achttien ijzeren stoeltjes en op slechts één been van de oorspronkelijke stenen. Gerhard Bakker spreekt als directeur van stichting Alde Fryske Tsjerken over een van de spannendste momenten in deze unieke reddingsoperatie. Foto: Bram Buruma