Onthullende verhalen over oorlog in Dokkum: Nu het nog kan!

Dokkum - DOKKUM - Reinder H. Postma (57) uit Oudwoude heeft samen met zijn vrouw Yvonne te Nijenhuis (52) een boek geschreven over de Tweede Wereldoorlog in Dokkum. ,,We willen alles vastleggen. Nu het nog kan.''

De oorlog een gezicht gegeven. Zo heet het boek. Eerder schreef Postma twee delen met dezelfde titel over Kollumerland. Hij sprak voor dat boek ook met Yde Pranger die in Oudwoude ondergedoken heeft gezeten vanwege verzetsactiviteiten. Ook nu vormen de gebeurtenissen waarbij Pranger betrokken was, met nieuwe details, een wezenlijk onderdeel in dit boek.
'Dat kán toch niet' Het boek moest op 4 mei van dit jaar af zijn, maar dat lukt niet vanwege de grote toestroom aan informatie. In totaal telt het boek ruim 300 bladzijden met heel veel foto's. Postma schrijft onder andere over joodse onderduikers en de rol van Dokkum in het verzet. Ook is er een in memoriam van alle twintig mensen die op de Woudweg zijn doodgeschoten. Verder worden alle veertien personen van het monument op het Bolwerk beschreven en de zeventien oorlogsslachtoffers waarvan de namen niet bekend waren. ,,Zelfs bij de gemeente Dongeradeel wisten ze zeventig jaar na dato niet wie die oorlogsslachtoffers zijn. Dat kán toch niet'', vindt Postma. Hij achterhaalde voor zijn boek alle namen en op één na heeft hij ook alle foto's van deze oorlogsslachtoffers verzameld. ,,Als ik eenmaal een naam heb, wil ik ook weten wie die mensen zijn. Dat is mijn grootste drive.'' Piet Eekhof en Oege Monsma In het boek wordt uitgebreid aandacht besteed aan Piet Eekhof (16) en Oege Monsma (56) die onbedoeld door verzetsmensen werden doodgeschoten bij de Woudpoortsbrug in Dokkum. ,,Nabestaanden zijn blij dat ik contact met hen opneem. Zo vond de zus van Piet Eekhof het heel erg dat hij nooit bij de dodenherdenking wordt betrokken. Daar komt dit jaar gelukkig verandering in'', aldus de auteur van het oorlogsboek. Ook de dochter van Oege Monsma, die als enige in huis woonde toen haar vader werd doodgeschoten, waardeerde het dat Postma over haar vader schrijft in het boek. ,,Zij was achttien jaar toen haar vader werd doodgeschoten. Ik vroeg haar hoe dat voor haar was geweest. Ze begon te huilen en zei: Het is nu zeventig jaar geleden en u bent de eerste die dat aan mij vraagt.'' Ernst Meinsma Bijzonder in zijn boek is de originele brief van Ernst Meinsma uit Nes (D) die hij schreef vanuit de gevangenis. Meinsma is één van de twintig mannen die doodgeschoten werd bij de Woudweg. Postma voerde openhartige gesprekken met zijn zoon Jan die nu 89 jaar is. Hij werd samen met zijn vader opgepakt en vertelt over zijn ervaringen. ,,In eerste instantie had ik begrepen dat Jan Meinsma niet over de oorlog wilde praten, maar ik heb hem toch gebeld. Uiteindelijk ben ik meerdere keren bij hem thuis geweest om er over te praten. Ik heb de oorlog zelf niet meegemaakt, maar door het schrijven van mijn boeken voel ik hoeveel emoties het nog steeds bij mensen losmaakt, ook bij Jan Meinsma. Het is diep dramatisch wat er zich in de oorlog allemaal heeft afgespeeld.'' Zo veranderde het leven van mevrouw Postuma van de Rode Winkel in Dokkum compleet toen zij voor haar ogen zag dat de Duitsers de mannen aan de Woudweg doodschoten. Zij heeft in haar dagboek een ooggetuigenverslag gemaakt. Haar dochter, Anneke Postuma uit Kollum, heeft een kopie uit haar dagboek ter beschikking gesteld voor het boek. Dokter Ruinen Postma sprak voor zijn boek ook met de oudste zoon van dokter Ruinen uit Ee. ,,Ik ben zelf ook geboren en getogen in Ee. Ruinen was de huisarts van mijn ouders en was bij de bevalling van mijn oudste broers en zus aanwezig. De babyfoto's in hun album heeft hij gemaakt. Ik wist dat hij in de oorlog joden had geholpen, maar verder had ik weinig informatie over deze man. Zijn eigen zoon Luuk was acht jaar toen zijn vader overleed en kon ook niet veel over hem vertellen'', vertelt Postma die vervolgens op onderzoek uitging. Zo heeft Postma het belijdenisgeschrift gelezen dat Ruinen schreef voor de doopsgezinde kerk. Hij schreef daarin onder andere dat hij het als zijn plicht zag om daar waar nood was, die te lenigen. ,,Dat heeft hij tot aan zijn dood gedaan, want toen hij voor het vuurpeloton stond zei hij: spaar dit kind. Hij doelde daarbij op de 23-jarige Geale Postma die vlak na hem werd doodgeschoten.'' Luuk Ruinen is in december vorig jaar op overleden, dus hij zal niet meer meemaken dat dit boek uitkomt. Hij zag zijn vader naar eigen zeggen niet als een held. ,,Ik had hem liever zelf bij me gehouden'', zei hij. Door de dood van zijn vader heeft hij levenslang gekregen. Op zijn sterfbed vroeg de dokter aan hem: hoe gaat het? Hij zei: Ik lig hier niet in de sneeuw met min tien graden, dus het gaat wel. ,,Hij refereerde aan zijn vader. Dat geeft aan hoe diep dat zat.'' Bij wie zat Rebecca Aardewerk ondergedoken? De verhalen over de oorlog laten ook Postma niet onberoerd. ,,Ik slaap er nog wel van, anders moet ik ophouden.'' Zijn vrouw is er ook al helemaal bij betrokken. Zij redigeert alle verhalen en als er bij haar onduidelijkheden zijn, zoekt Postma uit hoe het zit. Zo wil hij ook graag meer weten over het joodse meisje Rebecca Aardewerk, die in Wierum was ondergedoken. Haar zusje zat bij de familie Rispens in Nes (D). ,,Als er mensen zijn die hier meer over weten hoor ik het graag. In totaal heb ik gegevens van 200 joden die bij mensen uit Dongeradeel in huis zaten. Als er meer zijn, mogen mensen dat bij mij melden. Het lijkt soms net of ik van het programma Spoorloos ben. Ik wil weten hoe het zit. Eerder heb ik geen rust. '' Boek bestellen Het boek over de Tweede Wereldoorlog in Dokkum moet na de zomervakantie klaar zijn. Daarna volgen nog twee delen over Oost-Dongeradeel en een deel over West-Dongeradeel tijdens de Tweede Wereldoorlog. Belangstellenden voor het oorlogsboek over Dokkum kunnen zich alvast melden bij Reinder H. Postma, tel: 0511 - 452100. Tekst: Klasina van der Werf Zie ook het Nieuwsblad Noordoost-Friesland van vrijdag 2 mei.