Burgemeester Bearn Bilker bij dodenherdenking: 'waar is de tolerantie?'

Kollumerpomp - Burgemeester Bearn Bilker van de gemeente Kollumerland c.a. hield tijdens de 4 mei- dodenherdenking bij het monument aan de Soensterdyk in Kollumerpomp een indringende toespraak.

Bilker: “4 mei 2014, we herdenken de slachtoffers van hoofdzakelijk de Tweede Wereldoorlog. Zodra we zeggen, de Twééde Wereldoorlog, houdt dat onmiddellijk in, dat er sprake is van de Eerste Wereldoorlog. En die is nu honderd jaar geleden uitgebroken. Eind juni 1914, de troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije werd vermoord, in Serajewo. Dat werd de aanleiding voor die oorlog, die meestal onder zijn andere naam de geschiedenis is gegaan, de Grote Oorlog. Nederland bleef er buiten, maar had wel te maken met de gevolgen. Wie wel eens in het Belgische Ieper is geweest, raakt zo onder de indruk van de vele oorlogsgraven en zeker van de Menenpoort, met de namen van 54.896 namen van Britse soldaten, die daar zijn omgekomen, maar die niet geïndentificeerd konden worden of wie nooit terug zijn gevonden. Het bleek dat de poort te klein was om alle namen te vermelden, er werd een muur bij gebouwd. Om 8 uur 's avonds wordt er de Last Post geblazen, dat gebeurt elke avond sinds 1929, met uitzondering van de jaren van de Tweede Wereldoorlog. Maar wat was de oorzaak van die vreselijke allesomvattende en ingrijpende oorlog? Daar is geen eenvoudig antwoord op te geven. Er is zeker ook niet een eenduidige schuldige voor aan te wijzen. En nog steeds is daar het laatste woord ook niet over gezegd, of vooral geschreven. Hoe meer je je alleen al in die oorlog verdiept, hoe meer je voor een raadsel komt te staan. Het rommelde in Oost-Europa, op de Balkan vooral. Volken die teruggrepen naar in hun ogen verworven rechten, die historisch en nationalistisch bepaald waren. Maar daarmee kom je onmiddellijk in conflict met anderen, andere volken en landen. Je acht jezelf superieurder dan de ander, maar dat vindt ook de ander, en ziedaar: een conflict is geboren. Dat was alleen nog maar Oost-Europa, ook in West-Europa waren bronnen voor conflicten: Frankrijk, die wraak wilde op Duitsland, vanwege het verlies van Elzas-Lotharingen aan Duitsland, daar was Duitsland die zich superieur achtte en Engeland voorbij wilde streven als zeemacht en daar was Engeland die dat niet duldde, want zijn positie als zeemacht, handelssland en vooral als koloniale macht werd bedreigd. En daar was Rusland, die zijn invloed in Oost-Europa zag afkalven. Toen de oorlog dan ook daadwerkelijk uitbrak, ruim een maand later, dacht iedeeen dat het een frisse snelle oorlog zou zijn, met God aan hun zijde en dat ze voor Kerst terug waren. Men was enthousiast, opgewekt en vooral optimistisch. Zelden is dat zo bij een oorlog geweest als bij de Grote Oorlog. Ook de gewone mensen, iedereen, jong en oud, vrouw en man, arbeiders en fabrieksdirecteuren, allen verenigden zich als volk en trokken ten strijde tegen het andere volk. Het werd de grootste catastrofe ter wereld. Maar dat zijn de oorzaken, maar dan nog is er geen antwoord gegeven op de vraag, die altijd en overal boven komt: waarom? 1918: de oorlog was ten einde. 1919: vrede van Versailles. Maar was dat wel een vrede? Was het niet de geallieerde opperbevelhebber maarschalk Foch, die als commentaar had: dit is slechts een wapenstilstand van twintig jaar? En helaas, hij kreeg vreselijk gelijk. Een nog grotere catastrofe zou over Europa, de wereld neerkomen. En wie een voormalig concentratiekamp heeft bezocht, of het nu Dachau, Buchenwald of Mauthausen is, raakt zo diep onder de indruk, dat men letterlijk sprakeloos is, er zijn namelijk geen woorden voor wat mensen andere mensen aan kunnen doen, alleen maar omdat ze anders zijn. Als mensen zich afzetten tegen anderen, zeggen ze daarmee, dat ze beter zijn, supierieur zijn en dan is het conflict geboren. Dan is alles kennelijk geoorloofd en later zegt men, dat men van niets wist en dat men handelde in opdracht. We dragen allen schuld, we zijn allen debet aan oorzaak en gevolg en we moeten altijd alert zijn. Landen tegen landen, volken tegen volken, groepen mensen tegen groepen mensen, geaardheid tegen geaardheid, godsdienst tegen godsdienst, de ene mens tegen de andere mens. Altijd macht uitoefenen over de ander, kwaad willen, ervan overtuigd zijn dat je gelijk hebt, zelf de beste bent. Waar halen wij dat recht toch vandaan, dat we zo kunnen denken en handelen? Het is altijd en overal helaas de wortel, de echte oorzaak van diepgaande conflicten, van oorlogen: dit is mijn recht, dit ben ik. Waar is het vreedzaam naast en met elkaar leven, waar is de tolerantie? Het gaat altijd ten koste van mensen, er zijn altijd slachtoffers, in verleden, helaas ook nu, en ik vrees ook in de toekomst. Wat brengt ons de Oekraïnekwestie? Wat brengt ons Europa? Wat brengt ons Syrië? Churchill vroeg tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de premier van Zuid-Afrika, de bekende generaal en filosoof Jan Smuts; “haat jij de Duitsers niet?” Nee, had Smuts geantwoord, “Je groeit op een gegeven moment over deze basisgevoelens heen, wanneer je van het leven leert en de mens begrijpt en in welke omstandigheid hij verkeert. Ik heb vergeten hoe ik moet haten. En nu heb ik medelijden met mensen, met volken en soms met mezelf.” En later heeft Smuts eens gezegd, en dat geeft ons ook vandaag hoop: “Zie naar deze bergen die hier staan, ze staan er miljoenen jaren en zijn nooit veranderd. En kijk dan naar de mensen, die hebben in hun zo kortstondig bestaan zoveel tot stand gebracht. Is er diep in ons niet een geweldige creatieve drang?...” En dat klopt, daarom staan we hier, want er zijn mensen geweest, en die zijn gelukkig ook van altijd en overal, die hun positieve creatieve daden hebben ingezet voor de vrede, voor de vrijheid, voor de toekomst van komende generaties. Laten we van hén leren en hen zo gedenken.”