Staten en Stinzen 2: Schierstins Feanwâlden

Friesland een provincie van oude boerderijen en monumentale kerken? Ja. Maar er is meer. Zoals de tientallen eeuwenoude staten, stinzen, poortgebouwen, stadhuizen en buitenplaatsen. Kostbaar cultureel erfgoed, waarvan de stichting Staten en Stinzen al 15 jaar hoeder is. De komende weken worden ze hier uitgelicht. Vandaag de Schierstins in Feanwâlden.

Om te kijken naar plantjes als de gewone vogelmelk en het Haarlems klokkenspel moet je begin mei bij de Schierstins zijn. Zelfs de ‘enkele’ knolsteenbreek is er te vinden. Is dat uniek? Niet helemaal.

Maar de stins zelf is dat wel.

Van de achthonderd stinzen (verdedigingstorens met dikke stenen muren) die Fryslân in de middeleeuwen gekend heeft, is alleen deze over. In een akte van 1439 wordt hij genoemd, maar het is dan al een bestaand gebouw. Naar schatting is het van 1300.

Monniken

Het werd gekocht door de Claercampster monniken met grijze (schiere) pijen; zij moesten ook wel eens een veilig heenkomen zoeken. Maar toen het protestantisme de staatsgodsdienst werd, moesten zij de stins afstaan. Er kwamen particulieren te wonen en het gebouw werd uitgebreid; er staan nu nog gebouwen tegenaan.

Geleidelijk wordt de stins wel aftandser en bijna wordt hij afgebroken. Het Fries Genootschap, dat een aantal jaar daarvoor een Fries Museum had gesticht, ziet er de enorme waarde van in en na restauratie krijgt het nog een keurige functie.

Postkantoor

Welke? Een Veenwoudster mevrouw in mei 1954: ,,Kijk toch hoe mooi hier het stinzeblomke bloeit. Ik (Peter Nieuwenhuijsen, red.) let daar op, omdat mijn zwager Botke – hij leeft niet meer - daar een boek over geschreven heeft. Die was altijd in de weer met plantjes en men zegt dat hij het woord ‘stinzenplanten’ heeft bedacht, omdat wij het hier over het stinzeblomke hebben. Ik moet hier even wezen omdat ik een luchtpostvel moet kopen voor een brief naar mijn zus in Amerika. Zo’n bijzonder postkantoor als hier in Veenwouden, vind je nergens!”

De huidige Schierstins is een cultureel-historisch centrum. Er zijn exposities in de zaal van een aangrenzend gebouw en boven, ook in de toren zelf, is de geschiedenis van de stins in beeld gebracht met onder meer archeologische vondsten. Beneden in de toren kan een aardige film daarover worden bekeken. Er zijn geregeld concerten en voorstellingen, ook wel voor kinderen.

Prijsvraag

Om de staten, stinzen, poortgebouwen, stadshuizen en buitenplaatsen meer bekendheid te geven, wordt de komende weken in deze krant steeds één object uitgelicht en beschreven door Peter Nieuwenhuijsen, secretaris van Staten en Stinzen. Op de website van deze krant worden alle verhalen (42 in totaal) gebundeld. Een interactieve kaart geeft aan waar de panden te vinden zijn. Ook zijn hier links te vinden naar wandel- en fietsroutes in de omgeving.

Lezers kunnen ook meedoen aan een prijsvraag en kans maken op een prijs. De hoofdprijs is een overnachting ter waarde van 200 euro in villa Boschoord bij Sint Nicolaasga, van jonkheer Tjalling van Eysinga.

Kijk op www.kollumercourant.nl voor meer informatie.