Gedeelde pijn

Voor 102.000 mensen was Westerbork het voorportaal van de vernietigingskampen van de nazi´s. De hel. Onlangs zijn al hun namen voorgelezen. Een mooi gebaar, want: noem mij, bevestig mijn bestaan. Een Joodse vrouw, die ook namen voorlas, vertelt me dat zij tijdens het voorlezen steeds kwader werd. Ik denk: Logisch.

Ze zegt dat heel veel Joodse vaders en moeders na de oorlog niet over de nazi-barbarij konden praten. Ik denk: Begrijpelijk, die wreedheid is ook niet in woorden te vangen. Of je begint te huilen en houdt nooit weer op. Ze zegt: Die ouders schoven de pijn door naar de volgende generatie, hun kinderen.

Ze is zelf zo’n kind. Ik denk: Daar zit ook wel iets eerlijks in, dat je pijn verdeelt. Maar kun je dat wel zeggen? Ik aarzel even en dan zeg ik het. Ze moet er heel mooi mild om glimlachen.